شود ؟ و مردم براى خود غير از خداى تعالى ، هيچ دوستى كه نفع رساند به ايشان و هيچ يارىكننده‌اى كه ضرر را از ايشان باز دارد نمىيابند . تبصره : آيهء شريفه ارشاد است به آن كه بندگان بايد به تمام معنى متوجه ذات يگانهء اللَّه باشند ؛ زيرا پيش آمدن حوادث از خير و شرّ و رحمت و نقمت ، تماماً به ارادهء الهى است و ولىّ و ناصرى غير از او نخواهد بود . بنابراين به طريق استفهام انكارى فرمايد : در عالم وجود دافع و مانعى و ولى و ناصرى غير از ذات احديت الهى نيست ، پس به او توجّه كنيد و او را بندگى و ستايش نماييد . ( آيهء 18 ) قَدْ يَعْلَمُ اللَّهُ الْمُعَوّقِينَ مِنكُمْ وَ الْقَآلِلِينَ لِإِخْوَ نِهِمْ هَلُمَّ إِلَيْنَا وَ لَايَأْتُونَ الْبَأْسَ إِلَّا قَلِيلًا لغت : معوّق يعنى منصرف‌كننده . و هلمّ اسم فعل است به معنى بياييد . تفسير : قطعاً خداوند ، كسانى از شما را كه ديگران را از جنگ و يا رفتن به ميدان جنگ باز مىداشتند و يا باز مىدارند ، و نيز كسانى كه به برادران ( هم‌مسلك ) خود مىگفتند : يا مىگويند به سوى ما بياييد و به سوى جنگ نرويد ! را مىشناسد و آنها ( منافقان ) جز اندكى به كارزار نمىآيند و تن به جنگ نمىدهند . ( آيهء 19 ) أَشِحَّةً عَلَيْكُمْ فَإِذَا جَآءَ الْخَوْفُ رَأَيْتَهُمْ يَنظُرُونَ إِلَيْكَ تَدُورُ أَعْيُنُهُمْ كَالَّذِى يُغْشَى عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ فَإِذَا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُم بِأَلْسِنَةٍ حِدَادٍ أَشِحَّةً عَلَى الْخَيْرِ أُوْللِكَ لَمْ يُؤْمِنُواْ فَأَحْبَطَ اللَّهُ أَعْملَهُمْ وَ كَانَ ذَ لِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا